Vijf productiebedrijven profiteren van een gezamenlijke energiehub

Inleiding

Steeds meer Nederlandse bedrijventerreinen lopen tegen netcongestie aan. Bedrijven willen verduurzamen, uitbreiden of elektrificeren, maar krijgen van de netbeheerder te horen dat extra capaciteit voorlopig niet beschikbaar is. Nieuwe aansluitingen duren jaren en de uitbreiding van de productiecapaciteit komt daarmee onder druk te staan.

Voor veel bedrijven ontstaat daardoor een fundamentele vraag: “Hoe kunnen we blijven groeien binnen een beperkte netaansluiting?”

 

Een mogelijke oplossing is een gezamenlijke energiehub (ook wel microgrid) waarbij meerdere bedrijven hun energievoorziening lokaal organiseren.

Door slim gebruik te maken van gezamenlijke zonnepanelen, batterijopslag, energiebeheer en flexibiliteit in productieprocessen, kunnen bedrijven samen méér doen met dezelfde netcapaciteit.

 

In deze realistische case werken 5 bedrijven op één industrieterrein samen:

A - Voedingsmiddelenfabriek

B - Metaalbewerking

C - Kunststofspuitgieterij

D - Drukkerij & kartonnage

E - Assemblagebedrijf met EV-laadplein

 

Elk bedrijf heeft een ander energieprofiel, maar juist die diversiteit is de kracht van de energiehub.

 

Netcongestie als structureel probleem

In steeds meer regio’s in Nederland bereikt het elektriciteitsnet zijn grenzen. Bedrijven krijgen te maken met wachttijden voor nieuwe of zwaardere aansluitingen, terwijl elektrificatie en verduurzaming juist méér capaciteit vragen. Daardoor ontstaat een nieuwe realiteit: bedrijven kunnen niet langer uitsluitend naar hun eigen aansluiting kijken, maar moeten gezamenlijk slimmer omgaan met de beschikbare netcapaciteit.

De energiehub is daarmee niet alleen een duurzaamheidsoplossing, maar ook een strategisch antwoord op een structureel capaciteitsprobleem.

 

De uitgangssituatie

De vijf bedrijven beschikken gezamenlijk over een gecontracteerde netcapaciteit van 2,5 MW, terwijl hun gezamenlijke piekvraag loopt tot: 3,4 MW. Dit betekent een beperkte groeiruimte, risico op congestieproblemen en geen mogelijkheid om individueel uit te breiden.

Tegelijkertijd hebben de bedrijven grote daken beschikbaar voor zonnepanelen en zijn sommige processen gedeeltelijk flexibel in tijd.

 

Het concept van de energiehub

De bedrijven besluiten samen te investeren in gezamenlijke zonnepanelen, batterijopslag, Energie Management Systeem (EMS) en slimme sturing.

 

Tabel 1: Doel per component

 

​

​

​

​

​​​Het doel is niet om volledig “off-grid” te gaan, maar om pieken af te vlakken, lokaal opgewekte energie beter te benutten, congestie te voorkomen en groeiruimte te creëren.

 

Typische dag van de energiehub

Op een zonnige middag leveren de gezamenlijke zonnepanelen meer elektriciteit dan op dat moment nodig is voor de basislast van de bedrijven. Het overschot wordt gebruikt om de batterij op te laden, elektrische voertuigen slim te laden en koelinstallaties tijdelijk extra te laten koelen.

Later op de dag, wanneer de metaalbewerker zware machines gebruikt en de zonneproductie afneemt, levert de batterij tijdelijk extra vermogen. Hierdoor blijft de totale belasting van het net onder de afgesproken grens.

Voor de individuele bedrijven verandert er operationeel relatief weinig, maar gezamenlijk ontstaat een veel efficiënter energiesysteem.

 

De kracht van een energiehub zit niet in identieke bedrijven, maar juist in verschillende energieprofielen die elkaar aanvullen. De hier beschouwde bedrijven zijn:

 

A - Voedingsmiddelenfabriek

De voedingsmiddelenfabriek heeft een relatief constante energievraag door koelinstallaties en verpakkingslijnen. Dit bedrijf zorgt voor een stabiele basislast binnen de hub. Daarnaast kan de koeling tijdelijk energie bufferen, waardoor het bedrijf beperkt flexibel is.

Voordelen:

• stabiele opname van zonnestroom

• minder afhankelijkheid van netpieken

• groeiruimte voor extra koelcapaciteit

 

B - Metaalbewerking

De metaalbewerker gebruikt zware machines, lasers en compressoren. Hierdoor ontstaan hoge pieken op het elektriciteitsnet.

Individueel vormt dit een probleem, maar binnen de energiehub wordt deze piek juist waardevol:

• de batterij kan pieken opvangen

• productie kan deels slimmer gepland worden

• hoge vermogens maken investeringen rendabel

Voordelen:

• minder piekkosten

• ruimte voor uitbreiding van machinepark

• betere benutting batterij

 

C - Kunststofspuitgieterij

De kunststofverwerker draait vrijwel continu en heeft een vrij stabiel energieprofiel. De flexibiliteit is beperkt, maar de constante vraag maakt het bedrijf zeer geschikt als baseload-speler binnen de hub.

Voordelen:

• stabiele energiekosten

• hoge benutting van lokale zonnestroom

• minder gevoelig voor marktprijzen

 

D - Drukkerij & kartonnage

De drukkerij werkt grotendeels overdag en heeft relatief goed planbare processen. Hierdoor kan productie slim worden afgestemd op beschikbaarheid van zonnestroom.

Voordelen:

• goedkope zonnestroom overdag

• flexibiliteitsvergoeding

• beperkte investeringsdruk

 

E - Assemblagebedrijf met EV-laadplein

Dit bedrijf heeft een relatief beperkt energieverbruik, maar speelt een belangrijke rol door slim laden van elektrische voertuigen.

Het laadplein functioneert als flexibele energiebuffer:

• laden kan worden verschoven

• pieken kunnen worden vermeden

• overtollige zonnestroom kan lokaal worden benut

Voordelen:

• uitbreiding van laadcapaciteit

• lagere laadkosten

• actieve rol in energiesturing

 

Financiële voordelen van de energiehub

De gezamenlijke investering bedraagt circa M€4,4.

 

Tabel 2: De jaarlijkse baten

​

 

​

​

​

​

​​​

“Na aftrek van operationele kosten resteert een netto systeemvoordeel van circa €540.000 per jaar.”

 

Verdeling van kosten en baten binnen de energiehub

Een energiehub werkt alleen wanneer de deelnemende bedrijven het gevoel hebben dat de verdeling van investeringen, kosten en voordelen eerlijk is. Daarom wordt binnen deze case gewerkt met een verdeelmodel waarin zowel gebruik als systeemimpact worden meegenomen.

De investeringsbijdrage van ieder bedrijf wordt niet alleen bepaald door het jaarlijkse energieverbruik, maar ook door het piekvermogen, de gewenste groeiruimte, de bijdrage aan lokale opwek en de mate van flexibiliteit.

Dat is belangrijk, omdat niet elk bedrijf dezelfde invloed heeft op het energiesysteem. Een bedrijf met hoge en inflexibele pieken legt bijvoorbeeld meer druk op batterij en netcapaciteit dan een bedrijf dat zijn processen slim kan verschuiven.

 

Tabel 3: De verdeelsleutel in deze case bestaat daarom uit vier componenten

​

​

 

 

 

 

Daarnaast wordt flexibiliteit expliciet beloond. Bedrijven die de productie kunnen verschuiven, slim kunnen laden of tijdelijk vermogen kunnen reduceren, helpen de energiehub als geheel en ontvangen daarvoor een vergoeding. Hierdoor ontstaat een systeem waarin de gebruikers van capaciteit bijdragen aan de kosten, maar flexibiliteit en slim gedrag juist worden beloond. Dat maakt de energiehub niet alleen technisch efficiënt, maar ook economisch en organisatorisch beter houdbaar op de lange termijn.

 

Praktisch voorbeeld

In deze case profiteert de metaalbewerker vooral van piekreductie en groeiruimte, terwijl het assemblagebedrijf met EV-laadplein juist waarde toevoegt door flexibiliteit. De voedingsmiddelenfabriek en kunststofverwerker leveren stabiele basisvraag, waardoor lokaal opgewekte zonnestroom optimaal benut kan worden.

Op die manier ontstaat een model waarin niet ieder bedrijf hetzelfde betaalt, maar ieder bedrijf betaalt naar gebruik én systeemimpact.

 

De echte waarde zit niet alleen in goedkope stroom

Een belangrijk inzicht uit deze case is dat de grootste waarde van een energiehub vaak niet alleen zit in zonnepanelen of lagere energiekosten.

“De grootste winst ontstaat door beschikbare groeiruimte, het voorkomen van netproblemen, een betere benutting van bestaande infrastructuur en gezamenlijke flexibiliteit.”

De energiehub maakt het dus mogelijk om als groep te groeien binnen een beperkte netcapaciteit.

 

Samenwerking zonder verlies van autonomie

Binnen de energiehub behoudt ieder bedrijf zijn eigen bedrijfsvoering, aansluiting en energiemeter. De samenwerking richt zich uitsluitend op gezamenlijke energie-assets, slimme capaciteitsverdeling en afspraken over flexibiliteit.

Daardoor ontstaat samenwerking zonder dat bedrijven afhankelijk worden van elkaars operationele processen. Dit verlaagt de organisatorische drempel om deel te nemen en maakt de energiehub praktisch uitvoerbaar voor verschillende soorten bedrijven.

 

Waarom samenwerking essentieel wordt

Individueel zouden deze bedrijven moeite hebben om extra capaciteit te krijgen, batterijen rendabel te maken en voldoende flexibiliteit te organiseren.

Samen ontstaat een veel sterker energiesysteem omdat pieken worden gespreid, batterijen beter benut worden, zonnepanelen meer waarde leveren en de investeringen worden gedeeld.

De combinatie van stabiele verbruikers, flexibele processen, piekveroorzakers, en slimme sturing maakt de energiehub economisch interessant.

 

Voorbereid op toekomstige ontwikkelingen

De energiehub vormt daarnaast een basis voor toekomstige ontwikkelingen zoals: elektrisch transport, warmtepompen, batterijopslag, waterstof en verdere automatisering van productieprocessen. Daardoor ontstaat niet alleen een oplossing voor het huidige congestieprobleem, maar ook een fundament voor toekomstige groei en verduurzaming.

 

Verkenning van een gezamenlijke energiehub

Voor bedrijventerreinen waar meerdere bedrijven te maken hebben met netcongestie, elektrificatie of beperkte groeiruimte, kan een gezamenlijke energiehub een interessant alternatief vormen voor individuele oplossingen.

Juist combinaties (2 en meer) van bedrijven met verschillende energieprofielen blijken in de praktijk kansrijk (stabiele verbruikers, bedrijven met flexibiliteit, piekverbruikers en ondernemingen met grote daken voor zonne-energie).

Een eerste stap kan bestaan uit een gezamenlijke analyse van het energieverbruik, de piekbelasting, de groeiverwachtingen, de flexibiliteit en mogelijkheden voor lokale opwek en opslag.

Op basis daarvan kan inzichtelijk worden gemaakt of een energiehub technisch haalbaar is, hoe de kosten en baten verdeeld kunnen worden en welke combinatie van bedrijven de meeste waarde oplevert.

 

Conclusie

Deze in het voorgaande beschreven case laat zien hoe een groep productiebedrijven gezamenlijk een antwoord kan vinden op netcongestie. Door samenwerking ontstaat meer groeiruimte, lagere energiekosten, een betere benutting van duurzame energie en een robuuster energiesysteem. De energiehub is daarmee niet alleen een technisch project, maar vooral een strategisch samenwerkingsmodel voor de industrie van de toekomst.

In een tijd waarin netcapaciteit steeds schaarser wordt, verschuift de vraag van: “Hoeveel stroom heeft ieder bedrijf individueel nodig?” naar: “Hoe kunnen bedrijven samen slimmer omgaan met de beschikbare capaciteit?”

 

De energiehub laat zien dat netcongestie niet alleen een beperking hoeft te zijn, maar ook een aanleiding kan vormen voor nieuwe vormen van industriële samenwerking. Niet door méér netcapaciteit te vragen, maar door beschikbare capaciteit slimmer en gezamenlijk te benutten.